Elektrikli araç sayısı İstanbul trafiğinde hızla artıyor, ama bu araçların çekilme yöntemi konusunda hâlâ çokça yanlış bilgi dolaşıyor. İçten yanmalı bir aracı çekmeye alışkın bir sürücü, hatta bazı çekici ekipleri, elektrikli bir araca da aynı yöntemi uygulayabileceğini düşünebilir. Oysa elektrikli araçların çekilme kuralları büsbütün farklıdır.
Regeneratif fren sistemi nasıl çalışır?
Elektrikli araçlarda tekerlekler döndüğünde, elektrik motoru ters yönde çalışarak bir jeneratör gibi davranır ve bu enerjiyi bataryaya geri kazandırır. Bu sisteme regeneratif fren denir ve normal sürüş sırasında faydalı bir özelliktir. Ancak araç kapalıyken, yani sürüş bilgisayarı devrede değilken tekerlekler dıştan zorla döndürülürse (örneğin halatla çekilirken), motor kontrolsüz bir şekilde elektrik üretmeye başlar.
Bu durum neden tehlikeli?
Kontrolsüz üretilen bu elektrik, aracın güç elektroniği sistemine (inverter) yönlendirilir ve sistem bunu düzenleyecek bir yazılım komutu almadığı için aşırı ısınabilir. Bazı modellerde bu durum motor sargılarında kalıcı hasara, hatta batarya yönetim sistemiyle ilgili elektronik arızalara yol açabilir. Birkaç kilometrelik bir çekim işlemi, bu yüzden motor değişimi gerektiren bir tamire dönüşebilir.
Üretici talimatları ne diyor?
Elektrikli araç üreticilerinin neredeyse tamamı kullanım kılavuzlarında net bir uyarı bulundurur: tahrikli tekerlekler (çoğu modelde tüm dört tekerlek) yerde bırakılarak çekilmemelidir. Bazı modellerde "nötr" veya "taşıma modu" adı verilen bir yazılım ayarı bulunur ve bu ayar kısa mesafeli, düşük hızlı bir çekime izin verir; ama bu özellik her modelde yoktur ve aktifleştirmesi teknik bilgi gerektirir. Bu yüzden aracınızın bu özelliğe sahip olup olmadığından emin değilseniz, varsayılan olarak platform taşımayı talep etmek her zaman daha güvenli bir tercihtir.
Doğru yöntem: platform taşıma
Elektrikli bir aracı taşımanın güvenli ve evrensel yolu, aracı tamamen yerden kesen kayar kasa (platform) sistemidir. Araç platforma yüklendiğinde tekerlekler hiç dönmez, dolayısıyla regeneratif fren sistemi devreye girmez. Bu sistemin genel çalışma mantığını kayar kasa çekici nedir yazısında anlattık; elektrikli araçlar söz konusu olduğunda bu yöntem bir tercih değil, neredeyse bir zorunluluktur.
Batarya konumu ve yükleme dengesi
Elektrikli araçların bataryası genelde şasinin alt kısmına, geniş bir alana yayılmış şekilde yerleştirilir. Bu, aracın ağırlık merkezini alçaltır ama toplam ağırlığı da içten yanmalı bir muadiline göre artırır. Platforma yükleme sırasında bağlama noktalarının bu ağırlık dağılımına uygun seçilmesi, taşıma sırasında dengeyi korumak için önemlidir. Bu ağırlık farkı, platformun taşıma kapasitesi sınırını da etkiler; büyük bataryalı bazı elektrikli SUV modelleri 2,5 tonu aşabilir ve standart bir kayar kasa platformunun taşıma limitine yakınsayabilir. Çekici firmasını ararken aracın modelini belirtmek, doğru kapasiteye sahip platformun sahaya gelmesini sağlar ve yükleme sırasında kapasiteyi zorlayan bir durumun önüne geçer.
Şarjı biten bir elektrikli araç nasıl taşınır?
Şarjı tamamen biten bir elektrikli araçta elektronik park freni bazen devreden çıkamayabilir. Bu durumda deneyimli bir ekip, aracın servis kitapçığında belirtilen manuel açma prosedürünü uygulayarak freni devre dışı bırakır ve aracı platforma güvenle yükler. Bu adım modelden modele farklılık gösterdiği için, aracın markasını ve modelini önceden bildirmek işlemi hızlandırır.
Hibrit araçlarda durum farklı mı?
Hibrit araçlarda hem içten yanmalı motor hem elektrik motoru bulunur ve genelde iki sistem birlikte tahrik sağlar. Bu araçlarda da elektrik motoru tekerleklerle mekanik olarak bağlı olduğundan, dıştan zorla döndürülen tekerlekler benzer bir regeneratif yük oluşturabilir. Üreticiler hibrit modeller için de çoğunlukla platform taşımayı önerir, ancak bazı modellerde araç "nötr" konumuna alındığında kısa mesafeli çekim istisnai olarak mümkün olabilir.
Şarj kablosuna bağlıyken bir arıza yaşanması durumunda, öncelikle kabloyu güvenli şekilde ayırmak ve şarj istasyonunun kendi acil durdurma prosedürünü uygulamak gerekir; bu adım atlanırsa hem araç hem istasyon zarar görebilir. Çekici ekibi sahaya geldiğinde bu detayı bilmek, işlemi daha hızlı ve güvenli hale getirir.
Sürücü olarak ne yapmalısınız?
Elektrikli aracınız yolda kaldığında, çekici firmasını ararken aracın elektrikli olduğunu ve şarj durumunu baştan belirtin. Bu bilgi, ekibin doğrudan platform ekipmanıyla ve doğru bağlama noktası bilgisiyle gelmesini sağlar.
Elektrikli aracınızın motoruna zarar vermeden, platform sistemiyle taşınması için 0536 956 32 01 numarasından bize ulaşabilirsiniz.