Otomatik vitesli bir araç yolda kaldığında, sürücülerin çoğu bunun düz vitesli bir araçtan farklı bir taşıma yöntemi gerektirdiğini bilmez. Oysa yanlış yöntemle çekilen bir otomatik araç, arıza tamir masrafına ek olarak bir de şanzıman onarımı faturasıyla karşılaşabilir.
Şanzıman neden hassas?
Otomatik şanzımanlarda dişliler arasındaki yağlama, motor çalışırken devreye giren bir hidrolik pompa tarafından sağlanır. Motor kapalıyken tekerlekler döndüğü takdirde şanzımanın içindeki dişliler ve kovanlar yağsız, kuru halde birbirine sürtünür. Bu sürtünme kısa bir mesafede fark edilmeyebilir ama uzadıkça iç parçalarda aşınma ve ısınma birikir.
Halatla çekmenin getirdiği risk
Klasik halat veya askı yöntemi, aracın iki tekerleğini yerde bırakıp sürükleyerek taşımaya dayanır. Düz vitesli bir araçta bu durum şanzımana zarar vermez çünkü vites boşta bırakıldığında mekanik bağlantı kesilir. Otomatik vitesli araçlarda ise vites boşa (N) alınsa bile bazı modellerde iç yağlama pompası yeterince çalışmaz; üstelik sürücü aracın içinde olmadığı için vitesin doğru konumda kalıp kalmadığını kontrol etmek de mümkün değildir.
Üreticilerin servis kitapçıklarında sıkça geçen ifade nettir: otomatik vitesli araçlar belirli bir hız ve mesafe sınırının (genelde 50 km/saatin altı ve birkaç kilometre) ötesinde, tekerlekleri yerde bırakılarak çekilmemelidir.
Doğru yöntem: kayar kasa
Kayar kasa (platform) çekici, aracı tamamen yerden keserek taşıdığı için şanzıman üzerinde hiçbir dönme yükü oluşturmaz. Araç, kamyonun platformuna yüklenir ve dört tekerleği de yerden kesilmiş halde hedefe ulaşır. Bu yöntemle otomatik vites, motor ya da diferansiyel üzerinde ek bir risk oluşmaz; kayar kasa ile halatlı çekme arasındaki farkı kayar kasa çekici nedir yazısında daha geniş anlattık.
Şanzıman kilitli kaldığında ne olur?
Bazı arıza türlerinde (örneğin akü tükenmesi, elektronik vites seçici arızası) araç park (P) konumunda kilitli kalabilir ve tekerlekler dönmeye direnç gösterir. Bu durumda araç sürüklenerek değil, tekerlekleri kaldırıp taşıyan bir ekipmanla hareket ettirilmelidir. Deneyimli bir ekip bu tip kilitlenmeleri, aracın elektronik park freni mekanizmasını manuel olarak devre dışı bırakarak da çözebilir; bu işlem araç modeline göre değişen bir prosedürdür ve dikkatli yapılmazsa fren sistemine zarar verebilir. Bazı marka araçlarda park kilidini manuel açmak için özel bir alet veya erişim noktası bulunur; bu noktanın yeri modelden modele değişir ve genelde kullanım kılavuzunda "acil vites çözme" başlığı altında anlatılır. Deneyimli bir çekici ekibi bu prosedürü bilmese bile, aracın marka temsilciliğini arayarak birkaç dakika içinde doğru yönergeyi öğrenebilir.
Sürücü olarak ne yapmalısınız?
Aracınız otomatik vitesliyse ve yolda kaldıysanız, çekici firmasını ararken bu bilgiyi baştan paylaşmak faydalı olur. Böylece firma doğrudan uygun ekipmanla gelir ve sahada zaman kaybı yaşanmaz. Aracın vitesini kendiniz N konumuna almaya çalışmak, aküsü bitmiş ya da elektronik arıza yaşayan bir araçta bazen mümkün olmayabilir; bu durumda müdahaleyi ekibe bırakmak en güvenli seçenektir.
Kısa mesafe bile risk taşır mı?
"Sadece 200 metre, köşedeki servise kadar" gibi kısa mesafeler bile bazı otomatik şanzıman tiplerinde risklidir, çünkü hasar mesafeden çok sürtünme süresine ve hıza bağlıdır. Bu yüzden mesafe kısa da olsa doğru ekipmanla taşımak, ileride büyük bir onarım masrafından kaçınmanın en garantili yoludur.
CVT ve çift kavramalı şanzımanlarda durum
Kayışlı (CVT) ve çift kavramalı (DSG/DCT) şanzımanlar, klasik otomatik şanzımanlara göre iç yapısı farklı olsa da, aynı temel kural geçerlidir: motor çalışmadan tekerlekler dıştan döndürüldüğünde yağlama yetersiz kalır. CVT şanzımanlarda kayış ve konili sistem, yeterli basınç olmadan aşırı ısınabilir; DSG tipi şanzımanlarda ise çift kavrama mekanizması dış müdahaleye karşı daha hassastır. Bu yüzden araç tipi ne olursa olsun, otomatik veya yarı otomatik bir şanzımana sahip aracı halatla çekmek yerine platform kullanmak güvenli tarafta kalmanın en basit yoludur.
Dört çeker otomatik araçlarda risk bir kat daha artar, çünkü ön ve arka aks arasındaki transfer kutusu da dönme hareketinden etkilenebilir; bu tip araçlarda platform dışında bir taşıma yöntemi neredeyse hiç önerilmez.
Otomatik vitesli aracınız yolda kaldığında doğru ekipmanla, şanzımana dokunmadan taşınması için 0536 956 32 01 numarasından bize ulaşabilirsiniz.