Araç çekme denince akla genelde iki farklı yöntem gelir: kayar kasa (platform) sistemi ve klasik halat ya da askı ile çekme. İkisi de aracı bir noktadan başka bir noktaya taşımayı amaçlasa da, uygulama biçimi ve araca verdiği risk oldukça farklıdır.
Kayar kasa nasıl çalışır?
Kayar kasa çekicide araç, kamyonun arka platformuna tamamen yüklenir. Platform hidrolik sistemle geriye doğru kayar ve yere eğim yapar, araç kendi motoru ya da vinç yardımıyla bu rampadan platforma çıkar. Yükleme tamamlandığında platform yatay konuma geri döner ve araç dört tekeriyle birlikte, yerden tamamen kesilmiş halde taşınır.
Bu yöntemin en büyük avantajı, aracın lastiklerinin yola hiç temas etmemesidir. Şanzıman, aks ve fren sistemine dönme kaynaklı bir yük binmez; araç adeta bir kutunun içinde taşınıyormuş gibi sabit durur.
Halat/askı yöntemi ne zaman kullanılır?
Halat veya askı sistemi, aracın ön ya da arka iki tekerleğinin kaldırılıp diğer iki tekerleğin yerde sürüklenerek taşınmasına dayanır. Bu yöntem daha basit bir ekipmanla, daha hızlı bağlanabilir; kısa mesafeli ve düz yol taşımalarında hâlâ kullanılan bir seçenektir. Ancak yerde kalan tekerleklerin bağlı olduğu mekanik sistem (şanzıman, diferansiyel) bu süre boyunca dönmeye devam eder.
Hangi araçta hangisi tercih edilmeli?
Otomatik vitesli araçlarda halatla çekme neredeyse her zaman risklidir, çünkü şanzıman yağlama pompası motor çalışmadan devreye girmez ve kuru sürtünme şanzımana zarar verir. Bu konuyu otomatik vitesli araç nasıl çekilir yazısında ayrıca ele aldık. Dört çeker (4x4) araçlarda da benzer bir risk vardır; tüm tekerlekler mekanik olarak bağlı olduğundan sadece iki tekerleği kaldırmak sistemi zorlar.
Buna karşılık eski, düz vites, arkadan itişli klasik bir binek araçta kısa mesafeli bir çekim için halat yöntemi hâlâ makul bir seçenek olabilir. Yine de günümüzde çoğu çekici firması, ek maliyeti düşük olduğu için doğrudan kayar kasa kullanmayı tercih ediyor; bu da araç sahibi için ekstra bir risk hesaplaması gerektirmiyor.
Hasar riskleri nasıl karşılaştırılır?
Kayar kasa sisteminde risk neredeyse tamamen yükleme anına yoğunlaşır: rampa açısının aracın ön tamponuna (lip) temas etmemesi gerekir, özellikle düşük araçlarda bu noktaya dikkat edilir. Bu konuyu düşük araç nasıl taşınır yazısında detaylandırdık. Halat yönteminde ise risk taşıma süresi boyunca devam eder; yerde sürüklenen tekerleklerin bağlı olduğu parçalar üzerinde kümülatif bir aşınma oluşur, özellikle uzun mesafeli taşımalarda bu aşınma belirgin hale gelir. Zaman açısından bakıldığında da fark ortaya çıkar: kayar kasa yükleme genelde 10-15 dakika sürerken, halat bağlama işlemi tecrübeli bir ekiple 5-10 dakika arasında tamamlanabilir. Ancak halat yönteminde taşıma sırasında ara ara durup bağlantıları kontrol etmek gerekebilir, bu da toplam süreyi bazen kayar kasaya yaklaştırır.
Elektrikli araçlar için özel bir durum
Elektrikli araçlarda halat yöntemi neredeyse hiçbir zaman önerilmez, çünkü tekerleklerin dönmesi elektrik motorunu regeneratif modda çalıştırıp ısınmaya yol açabilir. Bu konuyu elektrikli araç neden halatla çekilmez yazısında ayrıntılı anlattık; üreticilerin neredeyse tamamı elektrikli modeller için platform (kayar kasa) taşımayı şart koşuyor.
Vinç yardımı gereken durumlar
Bazı arızalarda araç kendi gücüyle rampaya çıkamaz; örneğin akü tamamen bitmişse, fren kilitli kalmışsa veya ön/arka aks hasarlıysa araç hareket ettirilemez. Böyle durumlarda kayar kasa çekicilerin üzerinde bulunan çelik halatlı vinç devreye girer ve araç platforma çekilerek yüklenir. Vinç kullanımı, halatla yol boyunca çekmekten tamamen farklıdır; burada araç sadece birkaç metrelik bir mesafede, düşük hızda ve kontrollü şekilde platforma alınır, tekerlekler yolda dönmez.
Vinç ile yükleme öncesi aracın el freninin boşta olduğundan emin olunması gerekir, aksi halde tekerlekler kilitli kalıp zeminde sürtünebilir. Deneyimli bir operatör bu kontrolü yükleme öncesi rutin olarak yapar.
Pratikte fark ne getiriyor?
Bir sürücü için asıl önemli olan, çekici firmasının hangi yöntemi neden kullandığını bilmesidir. Kayar kasa ekipmanı gören bir araç sahibi, aracının tekerlekten tekerleğe hiçbir sürtünme yaşamadan taşındığını bilerek rahat edebilir. İstanbul'un trafik yoğunluğunda ve dar sokaklarında bu yöntem artık standart hale geldi; aracınızı hangi yöntemle taşıyacağımızı öğrenmek için 0536 956 32 01 numarasından bize ulaşabilirsiniz.