Kontağı çevirdiğinizde duyduğunuz ses, arızanın nerede olduğunu büyük ölçüde söyler. Hızlı bir tık tık tık sesi ve sönükleşen gösterge ışıkları akünün zayıf olduğunu gösterir. Farlar normal parlaklıktayken tek bir klak sesi duyuyorsanız şüphe marş motoruna kayar. Motor normal hızda dönüyor ama bir türlü tutmuyorsa sorun elektrikte değil, yakıt veya ateşleme tarafındadır.
Kontağı çevirince ne duyuyorsunuz?
Ses, en hızlı ve en ucuz teşhis aracınızdır.
| Duyduğunuz | Muhtemel kaynak |
|---|---|
| Hızlı tık tık tık, ışıklar sönükleşiyor | Akü zayıf veya bitmiş |
| Tek bir klak, ışıklar normal | Marş motoru veya marş selenoidi |
| Hiç ses yok, gösterge tablosu ölü | Akü kutup başı gevşek, akü tamamen boş veya sigorta |
| Motor ağır ağır dönüyor, çalışmıyor | Akü zayıf ya da çok soğuk hava |
| Motor normal dönüyor, tutmuyor | Yakıt, ateşleme veya immobilizer |
| Metalik gıcırtı, dişli sesi | Marş dişlisi volana tam kavramıyor |
Bu tablo kesin teşhis koymaz ama telefonda arızayı tarif ederken doğru kelimeleri kullanmanızı sağlar; bu da hangi çözümün gerektiğini baştan netleştirir.
Farlar testi neyi gösterir?
Elinizde ölçü aleti yoksa farlar iyi bir göstergedir. Kontağı açın, farları yakın ve dışarıdan bakın. Farlar başlangıçta normal parlaklıktaysa ve marşa bastığınızda belirgin şekilde sönükleşiyorsa akü yükü kaldıramıyor demektir. Farlar zaten en baştan sönükse akü ciddi biçimde boşalmıştır. Marşa bastığınızda farlar hiç değişmiyor ama motordan da ses gelmiyorsa, akım marş motoruna ulaşmıyor olabilir; bu durumda kutup başlarının sıkılığını ve üzerlerinde beyaz yeşil oksitlenme olup olmadığını kontrol edin. Gevşek veya oksitlenmiş bir kutup başı, sağlam bir aküyü de bitmiş gibi gösterir; temizleyip sıkmak bazen tek başına sorunu çözer.
Akü bittiyse takviye yeterli mi?
Takviye, akünün marşı çevirecek kadar akım veremediği durumlarda geçici bir çözümdür. Yanınızda takviye kablosu ve yardımcı bir araç varsa bağlantı sırası önemlidir: önce iki artı kutup birbirine, sonra sağlam akünün eksi kutbu ile arızalı aracın motor bloğundaki boyasız metal bir noktaya. Sökerken sıra tersine işler. Bu sıralama kıvılcımın akünün hemen üzerinde oluşmasını engeller. Aracı çalıştırdıktan sonra en az yirmi otuz dakika sürmek gerekir, çünkü alternatörün aküyü anlamlı ölçüde doldurması zaman ister; rölantide bırakmak yeterli olmaz. Biz sahada takviye hizmeti vermiyoruz, yalnızca araç taşıma yapıyoruz; takviye seçeneği yoksa ya da işe yaramıyorsa aracınızı servise taşıyoruz.
Takviyeden sonra tekrar bitiyorsa sorun nedir?
Bu, en çok yanlış teşhis konan durumdur. Araç takviyeyle çalışıp bir süre sonra tekrar stop ediyorsa ya da ertesi sabah yine çalışmıyorsa suçlu genelde akü değil, alternatördür. Alternatör motor çalışırken aküyü doldurur; arızalandığında araç sadece akünün deposundaki enerjiyle gider ve o bitince yolda kalır. İpucu, gösterge panelindeki akü şeklindeki şarj ikazıdır: motor çalışırken bu lamba yanıyorsa şarj sistemi çalışmıyor demektir. Farların gece belirgin şekilde kısılması, direksiyonun ağırlaşması ve ekranın sönmesi de aynı yöne işaret eder. Alternatör arızasında araç genelde yolda ve hareket halindeyken stop eder; bu yüzden şarj lambası yandığında en yakın güvenli noktaya çekip beklemek en doğrusudur. Kış aylarında sık görülen diğer arızalar için kışın en sık görülen araç arızaları yazısına bakabilirsiniz.
Start-stop araçlarda akü neden farklı?
Start-stop sistemi olan araçlarda standart kurşun asit akü yerine AGM veya EFB tipi aküler kullanılır. Bu aküler, her durakta motorun kapanıp yeniden çalışmasının getirdiği yüksek çevrim sayısına dayanacak şekilde üretilir. Yerine sıradan bir akü takılırsa ömrü çok kısalır ve araç start-stop işlevini devre dışı bırakabilir. Ayrıca bu araçlarda akü değişimi sonrası aracın akü yönetim sistemine yeni akünün tanıtılması gerekebilir; tanıtılmadığında şarj stratejisi eski aküye göre çalışmaya devam eder ve yeni akü de erken yorulur. Aracınızda start-stop varsa, akü değişimini bu detayları bilen bir yerde yaptırmak uzun vadede daha ucuza gelir.
İterek veya çekerek çalıştırmayı hangi araçlarda denememelisiniz?
İterek çalıştırma yalnızca manuel şanzımanlı, benzinli ve nispeten eski araçlarda düşünülebilecek bir yöntemdir. Otomatik şanzımanlı araçlarda kesinlikle denenmemelidir; otomatik şanzıman tork konvertörü üzerinden çalıştığı için tekerleklerin dönmesi motoru çeviremez ve bu deneme şanzımana zarar verir. Otomatik şanzımanın neden bu kadar hassas olduğunu otomatik vitesli araç nasıl çekilir yazısında ayrıntılı anlattık. Elektrikli araçlarda ise itme ya da çekme yöntemi hiçbir koşulda uygulanamaz; bu konuyu elektrikli araç neden halatla çekilmez yazısında ele aldık. Dizel partikül filtresi olan modern dizellerde ve turbo motorlarda da bu yöntem önerilmez.
Ne zaman çekici gerekir?
Akü kutup başlarını sıktınız, takviye denediniz ve araç hâlâ çalışmıyorsa; ya da çalışıp kısa süre sonra tekrar stop ediyorsa, aracı zorlamak yerine servise taşımak hem daha güvenli hem daha ucuzdur. Yol kenarında tekrarlanan çalıştırma denemeleri marş motorunu ısıtır ve zaten zayıf olan aküyü tamamen bitirir. Aracınızın vitesi boşa alınamıyorsa ya da uzun süre beklemekten fren balataları diske yapıştıysa sabit kasa çekicimizde kızak ve aparat kullanarak yükleme yapıyoruz.
Aracınız çalışmıyorsa ve teşhisi servise bırakmak istiyorsanız, konumunuzu paylaşmanız yeterli: 0536 956 32 01 numarasından bize ulaşın, aracınızı istediğiniz servise taşıyalım.